SZWO

SZWO to substancje chemiczne, które są pochodnymi węglowodorów alifatycznych (metanu, etanu i propanu) zawierającymi atomy chloru lub/i bromu oraz najczęściej także fluoru i wykazują potencjał niszczenia ozonu (ang. Ozone depleting potential – ODP).

SZWO kontrolowane obecnie przez Protokół Montrealski dzielą się na następujące grupy:

→ całkowicie podstawione chlorofluorowęglowodory (z ang. chlorofluorocarbons – CFC)

→ całkowicie podstawione bromofluoro- i bromochlorofluorowęglowodory (halony)

→ częściowo podstawione chlorofluorowęglowodory (inaczej: wodorochlorofluoroweglowodory (z ang. hydrochlorofluorocarbons – HCFC)

→ częściowo podstawione bromofluorowęglowodory (inaczej: wodorobromofluorowęglowodory (z ang. hydrobromofluorocarbons – HBFC)

→ tetrachlorek węgla (CCl₄)

→ 1,1,1-trichloroetan (CCl₃CH₃) (inaczej: metylochloroform)

→ bromochlorometan (CH₂BrCl)

→ bromometan (CH₃Br) (inaczej: bromek metylu)

Substancje kontrolowane

SZWO będące substancjami kontrolowanymi przez Protokół Montrealski (PM) zostały w PM podzielone na “Aneksy” i “Grupy” w następujący sposób:

Aneks	Grupa	Substancje
A	I	CFC podstawowe, czyli CFC-11, CFC-12, CFC-113, CFC-114, CFC-115
A	II	Halony 1211, 1301, 2402
B	I	Pozostałe CFCs wymienione w PM
B	II	Tetrachlorek węgla
B	III	1,1,1-trichloroetan
C	I	HCFC
C	II	HBFC
C	III	Bromochlorometam
E	V	Bromek metylu

Uwaga!

Zgodnie z definicją substancji kontrolowanej zawartą w Protokole Montrealskim (PM) kontroli w ramach PM podlegają także substancje zawarte w mieszaninach.

Od 11 marca 2024 r. obowiązuje Rozporządzenie (UE) 2024/590, które zastąpiło Rozporządzenie (WE) 1005/2009.

Wykaz substancji znajduje się w:

– Załączniku I – substancje zubożające warstwę ozonową

– Załączniku II – substancje zubożające warstwę ozonową niekontrolowane na podstawie Protokołu Montrealskiego

Substancje wymienione w Załącznikach I i II Rozporządzenia (UE) 2024/590 oznaczają występujące samodzielnie lub w mieszaninach.

Zamienniki SZWO

W związku ze stopniowym wycofywaniem SZWO ze stosowania wynikającym z postanowień PM zaistniała potrzeba ich zastąpienia. Obecnie na rynku dostępnych jest wiele zamienników SZWO, najważniejsze z nich, to:

– substancje z grupy HFC i PFC (wodorofluorowęglowodory i perfluorowęglowodory)
– substancje z grupy HC (węglowodory).

Substancje należące do tych grup nie zawierają chloru ani bromu, a więc nie zubożają warstwy ozonowej. Tym niemniej, substancje z grupy HFC i PFC są to gazy cieplarniane (F-GAZY) o bardzo wysokim współczynniku globalnego ocieplenia (GWP) i dlatego obecnie preferuje się, tam gdzie jest to możliwe, stosowanie zamiast SZWO węglowodorów, a nie HFC lub PFC. Zastosowanie węglowodorów jest jednak ograniczone, gdyż są one łatwopalne. Oprócz HFC, PFC i węglowodorów wykorzystuje się w niektórych zastosowaniach jako zamienniki SZWO także inne substancje, np. dwutlenek węgla lub amoniak: nienasycone HFCs (HFOs) jako czynniki chłodnicze, perchloroetylen jako rozpuszczalnik czy fosforowodór jako fumigant w rolnictwie i przetwórstwie żywności do odkażania produktów i obiektów.

W Tabeli poniżej zestawiono najczęściej stosowane zamienniki najbardziej popularnych SZWO.

Tabela: Zamienniki SZWO

SZWO	Zastosowanie	Zamienniki
CFCs, HCFCs	Czynniki chłodnicze	HFC, HFOs, węglowodory, dwutlenek węgla, amoniak
CFCs, HCFCs	Środki spieniające	HFC, HFOs, węglowodory, dwutlenek węgla
CFCs, HCFCs, tetrachlorek węgla, 1,1,1-trichloroetan, bromochlorometan	Rozpuszczalniki, środki myjące	HFC, PFC, HFOs, fluorowane etery, perchloroetylen, węglowodory
Halony, HCFCs	Środki gaśnicze	HFC, PFC, dwutlenek węgla, mgła wodna, proszki gaśnicze, gazy obojętne
Bromek metylu	Fumigacja gleby, obiektów i produktów	Alternatywy chemiczne (PH3, metam sodowy, dazomet, fluorek sulfurylu*) i nie-chemiczne (ogrzewanie, chłodzenie, substraty gleby)
CFCs, HCFCs	Propelenty (gazy pędne) w aerozolach i spray’ach	HFCs, HFOs, węglowodory, etery

^{* dotychczas nie zatwierdzony do stosowania w Polsce}

Należy podkreślić, że substancje HFCs i PFCs są gazami cieplarnianymi o bardzo wysokim współczynniku ocieplenia globalnego (GWP) i obecnie na forum Konwencji Klimatycznej i Protokołu Montrealskiego toczy się dyskusja nad ewentualnym wprowadzeniem ograniczeń w odniesieniu do substancji HFCs. Ograniczenia takie w odniesieniu do substancji HFC i PFC wprowadziła już Unia Europejska.
Wiele SZWO, np. substancje CFC i HCFC są również gazami cieplarnianymi o wysokim GWP, lecz z uwagi na to, że są kontrolowane przez PM nie zostały objęte Protokołem z Kioto.

Więcej informacji można znaleźć na stronach:

→ Sekretariat Ozonowy (UNEP)

https://ozone.unep.org/

→ Program OzonAction

https://www.unep.org/ozonaction/

→ Komisja Europejska –

https://climate.ec.europa.eu/eu-action/ozone-layer_en

→ Agencja Ochrony Środowiska Stanów Zjednoczonych – EPA (U.S. Environmental Protection Agency) –

https://www.epa.gov/ozone-layer-protection

Konwencja Wiedeńska

Protokół Montrealski

Baza Danych SZWO/Licencje

Raportowanie

Legislacja

Konwencja Wiedeńska

Protokół Montrealski

Baza Danych SZWO/Licencje

Raportowanie

Legislacja

Przepisy Unii Europejskiej	wersja polska	wersja angielska
PRZEPISY OBOWIĄZUJĄCE: Rozporządzenia i decyzje (obowiązujące bezpośrednio)
DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2024/1203 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne i zastępująca dyrektywy 2008/99/WE i 2009/123/WE	PL	EN
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2024/590 z dnia 7 lutego 2024 r. w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową i uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1005/2009 (Tekst mający znaczenie dla EOG)	PL	EN
DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI (UE) 2023/2883 z dnia 15 grudnia 2023 r. określająca limity ilościowe oraz przydział kontyngentów substancji kontrolowanych na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1005/2009 w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową na okres od dnia 1 styczniado dnia 31 grudnia 2024 r.	PL	EN
ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) nr 1088/2013 z dnia 4 listopada 2013 r. zmieniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1005/2009 w odniesieniu do wniosków o licencje na przywóz i wywóz produktów i sprzętu zawierających halony lub od nich uzależnionych do krytycznych zastosowań w statkach powietrznych	PL	EN
OPINIA KOMISJI z dnia 20 sierpnia 2013 r. w sprawie stosowania w odniesieniu do kontenerów intermodalnych zakazu przywozu i wywozu urządzeń zawierających substancje kontrolowane lub od nich uzależnionych, na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1005/2009 w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową	PL
ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 744/2010 z dnia 18 sierpnia 2010 r. zmieniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1005/2009 w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową, w zakresie zastosowań krytycznych halonów	PL	EN
ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 291/2011 z dnia 24 marca 2011 r. w sprawie nieodzownych zastosowań substancji kontrolowanych innych niż wodorochlorofluorowęglowodory do celów laboratoryjnych i analitycznych w Unii zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1005/2009 w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową	PL	EN
ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 537/2011 z dnia 1 czerwca 2011 r. w sprawie mechanizmu przyznawania ilości substancji kontrolowanych dopuszczonych do celów zastosowań laboratoryjnych i analitycznych w Unii zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1005/2009 w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową	PL	EN
ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 790/2009 z dnia 10 sierpnia 2009 r. dostosowujące do postępu naukowo-technicznego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin	PL	EN
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) NR 1336/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 648/2004 w celu dostosowania go do rozporządzenia (WE) nr 1272/2008 w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin	PL	EN
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) NR 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniające i uchylające dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006	PL	EN
Prawo polskie
PRZEPISY OBOWIĄZUJĄCE
OBWIESZCZENIE MINISTRA KLIMATU I ŚRODOWISKA z dnia 28 lipca 2024 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2025
Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych – tekst jednolity opracowany na podstawie Dz. U. z 2019 r. poz. 2158 i Dz. U. z 2020 r. poz. 284
Ustawa z dnia 12 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych oraz niektórych innych ustaw
Poprawki do Protokołu montrealskiego w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową, sporządzonego w Montrealu dnia 16 września 1987 r., przyjęte w Kigali dnia 15 października 2016 r.
OŚWIADCZENIE RZĄDOWE z dnia 17 maja 2019 r. w sprawie mocy obowiązującej Poprawek do Protokołu montrealskiego w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową, sporządzonego w Montrealu 16 września 1987 r., przyjętych w Kigali 15 października 2016
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 19 lutego 2018 r. w sprawie wykazu operatorów produktów i urządzeń zawierających substancje kontrolowane lub fluorowane gazy cieplarniane, będących we władaniu jednostek organizacyjnych Sił Zbrojnych RP
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 21 grudnia 2017 r. w sprawie Centralnego Rejestru Operatorów
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROZWOJU I FINANSÓW z dnia 12 grudnia 2017 r. w sprawie sposobu przeprowadzania kontroli spełniania warunków uzyskania certyfikatu dla przedsiębiorców
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROZWOJU I FINANSÓW z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie egzaminowania i certyfikowania personelu w zakresie fluorowanych gazów cieplarnianych i substancji kontrolowanych
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie minimalnego wyposażenia technicznego odpowiedniego dla wykonywania czynności objętych certyfikatem dla personelu w zakresie fluorowanych gazów cieplarnianych i substancji…
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROZWOJU i FINANSÓW z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie minimalnego wyposażenia technicznego, procedur oraz systemu dokumentowania czynności przy prowadzeniu działalności, polegającej na instalowaniu, konserwacji lub serwisowaniu…
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie wzoru wniosku o wydanie certyfikatu dla przedsiębiorców, wzoru tego certyfikatu i jego opisu oraz wysokości jednostkowych stawek opłat pobieranych przez jednostkę certyfikującą
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 7 listopada 2017 r. w sprawie wskazania podmiotu pełniącego funkcję jednostki certyfikującej przedsiębiorców oraz jednostki certyfikującej personel
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 11 października 2017 r. w sprawie dodatkowego egzaminu wymaganego w odniesieniu do agregatów chłodniczych samochodów ciężarowych i przyczep chłodni
Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 14 grudnia 2015 r. w sprawie wzoru zgłoszenia podmiotu zamierzającego pełnić funkcję jednostki oceniającej personel oraz wzoru zgłoszenia podmiotu zamierzającego pełnić funkcję jednostki prowadzącej szkolenia
Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 11 grudnia 2015 r. w sprawie wymagań dotyczących wyposażenia technicznego jednostek prowadzących szkolenia w zakresie odzysku substancji kontrolowanych oraz fluorowanych gazów cieplarnianych z systemów klimatyzacji
Rozporządzenie Środowiska dnia 16 grudnia 2015 r. w sprawie wzoru sprawozdania dla podmiotów użytkujących systemy ochrony przeciwpożarowej i gaśnice zawierające halony i przeznaczone do zastosowań krytycznych
Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 3 grudnia 2015 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za czynności realizowane przez jednostkę certyfikującą personel
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 listopada 2015 r. w sprawie wzorów wniosków o odstępstwa od zakazów dotyczących niektórych substancji kontrolowanych
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 listopada 2015 r. w sprawie wzoru wniosku o udzielenie autoryzacji oraz wzorów wniosków o wpis do rejestru
PRZEPISY ARCHIWALNE
ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) 2017/605 z dnia 29 marca 2017 r. zmieniające załącznik VI do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1005/2009 w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową	PL	EN
DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI (UE) 2017/2333 z dnia 13 grudnia 2017 r. określająca limity ilościowe oraz przydział kontyngentów substancji kontrolowanych na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1005/2009 w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową na okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2018 r.	PL
DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI (UE) 2019/2079 z dnia 27 listopada 2019 r. określająca limity ilościowe oraz przydział kontyngentów substancji kontrolowanych na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1005/2009 w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową na okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2020 r.	PL	EN
ZAWIADOMIENIE dla przedsiębiorstw zamierzających w 2021 r. przywozić do Unii Europejskiej lub z niej wywozić substancje kontrolowane, które zubożają warstwę ozonową, oraz dla przedsiębiorstw zamierzających w 2021 r. produkować lub przywozić te substancje do nieodzownych zastosowań laboratoryjnych i analitycznych	PL
ZAWIADOMIENIE dla przedsiębiorstw zamierzających w 2022 r. przywozić do Unii Europejskiej lub z niej wywozić substancje kontrolowane, które zubożają warstwę ozonową, oraz dla przedsiębiorstw zamierzających w 2022 r. produkować lub przywozić te substancje do nieodzownych zastosowań laboratoryjnych i analitycznych	PL
DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI (UE) 2020/2181 z dnia 17 grudnia 2020 r. określająca limity ilościowe oraz przydział kontyngentów substancji kontrolowanych na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1005/2009 w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową na okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2021 r.	PL
ROZPORZĄDZENIE (WE) Nr 1005/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 września 2009 r. w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową	PL	EN
DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI (UE) 2022/2509 z dnia 15 grudnia 2022 r. określająca limity ilościowe oraz przydział kontyngentów substancji kontrolowanych na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1005/2009 w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową na okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2023 r.	PL	EN
OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 14 października 2019 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych
OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 6 listopada 2018 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 września 2017 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych
Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych (Dz. U. poz. 881) – zmieniona ustawą o usługach zaufania – art. 121
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu operatorów urządzeń i systemów ochrony przeciwpożarowej, będących na wyposażeniu jednostek organizacyjnych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 19 stycznia 2016 r. w sprawie sprawozdań dotyczących substancji zubożających warstwę ozonową lub fluorowanych gazów cieplarnianych
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 stycznia 2016 r. w sprawie wzoru Karty Urządzenia i wzoru Karty Systemu Ochrony Przeciwpożarowej oraz sposobu ich sporządzania i prowadzenia
Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 11 stycznia 2016 r. w sprawie sprawdzania pod względem wycieków urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych i pomp ciepła oraz systemów ochrony przeciwpożarowej zawierających substancje kontrolowane
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 stycznia 2016 r. w sprawie Centralnego Rejestru Operatorów Urządzeń i Systemów Ochrony Przeciwpożarowej
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie wykazu operatorów urządzeń i systemów ochrony przeciwpożarowej, będących na wyposażeniu jednostek organizacyjnych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej
Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących wyposażenia technicznego do prowadzenia szkoleń i przeprowadzania egzaminów, wiedzy teoretycznej i doświadczenia praktycznego osób przeprowadzających…
Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących wyposażenia technicznego odpowiedniego dla wykonywania czynności objętych certyfikatem dla personelu
Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 3 grudnia 2015 r. w sprawie wskazania podmiotu pełniącego funkcję jednostki certyfikującej przedsiębiorców oraz jednostki certyfikującej personel
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 grudnia 2015 r. w sprawie wzoru sprawozdania dotyczącego nielegalnego przywozu i wywozu substancji kontrolowanych
Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 16 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu przeprowadzania kontroli spełniania warunków uzyskania certyfikatu dla przedsiębiorców
Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 10 grudnia 2015 r. w sprawie wzoru wniosku o wydanie certyfikatu dla przedsiębiorców, wzoru tego certyfikatu i jego opisu oraz wysokości jednostkowych stawek opłat pobieranych przez jednostkę certyfikującą…
Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 10 grudnia 2015 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących wyposażenia technicznego przedsiębiorcy prowadzącego działalność polegającą na instalacji, konserwacji lub serwisowaniu urządzeń chłodniczych…
Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 3 grudnia 2015 r. w sprawie wskazania podmiotu pełniącego funkcję jednostki certyfikującej przedsiębiorców oraz jednostki certyfikującej personel
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie wzoru sprawozdania dotyczącego urządzeń lub systemów ochrony przeciwpożarowej będących na wyposażeniu jednostek organizacyjnych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

SZWO

Przepisy Unii Europejskiej

Prawo polskie

Wyszukiwarka

Copy - Wyszukiwarka