F-gazy

Ramowa Konwencja ONZ w sprawie Zmian Klimatu (UNFCCC), zwana także “Konwencją Klimatyczną” została sporządzona 9 maja 1992 roku w Nowym Jorku oraz podpisana na Międzynarodowej Konferencji ONZ Dotyczącej Środowiska i Rozwoju (UNCED), w Rio de Janeiro w dniach od 3 – do 14 czerwca 1992 roku. Natomiast weszła w życie w dniu 21 marca 1994 roku. Według informacji zawartych na stronie internetowej UNFCCC obecnie 192 państwa, czyli prawie wszyscy członkowie Organizacji Narodów Zjednoczonych podpisali i ratyfikowali konwencje.

Głównym celem UNFCCC jest stabilizacja ilości gazów cieplarnianych w atmosferze na poziomie, który “zapobiegłby niebezpiecznej, antropogenicznej ingerencji w system klimatyczny” oraz ustabilizowanie ich emisji w takim okresie, by ekosystemy w sposób naturalny mogły się przystosować do zmian klimatu.

Zarówno państwa wysoko rozwinięte wymienione w Załączniku I do Konwencji, jak i państwa rozwijające się, podpisując Konwencję przyjęły na siebie szereg zobowiązań. Do zobowiązań tych należą: publikowanie raportów o antropogenicznych emisjach gazów cieplarnianych, formułowanie i wdrażanie krajowych i regionalnych programów redukcji emisji, popieranie transferu technologii pozwalających zapobiegać emisjom, popieranie zrównoważonego zarządzania, a także współpracy w zakresie badań naukowych związanych ze zmianami klimatu. Państwa rozwinięte dodatkowo zobowiązały się do redukcji emisji gazów cieplarnianych do poziomu z roku 1990. Najbogatsze państwa, wymienione w Załączniku II zadeklarowały, iż zapewnią nowe fundusze, które pomogą państwom rozwijającym się wywiązać się ze zobowiązań wynikających z Konwencji. Państwa te będą także umożliwiać dostęp do nieszkodliwych dla środowiska technologii.

Polska ratyfikowała Ramową Konwencję Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu w dniu 28 lipca 1994 i jest zobowiązana między innymi do:

• opracowania i wdrożenia krajowej strategii redukcji emisji gazów cieplarnianych opartej o mechanizmy ekonomiczne i działania administracyjne oraz kontrolę wdrażania tej strategii.
• przekazywania do Sekretariatu Konwencji w Bonn corocznej inwentaryzacji emisji i pochłaniania gazów cieplarnianych zgodnej z wytycznymi IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change – Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu)
• opracowania długookresowych scenariuszy redukcji emisji dla wszystkich sektorów gospodarczych, oddzielnie dla każdego gazu
• prowadzenia badań i monitoringu w zakresie zmian klimatu
• opracowania okresowych raportów rządowych (co dwa lata) dla Konferencji Stron zawierających szczegółowe informacje o wypełnianiu ww. zobowiązań.

Konferencja stron

Najwyższym organem Konwencji jest Konferencja Stron. Stronami są wszystkie kraje, które ratyfikowały Konwencję. Konferencja Stron czuwa nad procesem wdrażania postanowień Konwencji przez państwa, weryfikuje nowe informacje naukowe dotyczące zmian klimatycznych, a także wprowadza nowe postanowienia do Konwencji poprzez poprawki i protokoły. W grudniu 1997 roku odbyło się spotkanie Konferencji Stron, na którym podpisany został Protokół do Konwencji zwany Protokołem z Kioto.

Więcej informacji można znaleźć:

• Na stronie Ministerstwa Klimatu i Środowiska
• Na stronie UNFCCC – Ramowa Konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu.

Protokół z Kioto do Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu został przyjęty przez Konferencję Stron (najwyższy organ Konwencji) w grudniu 1997 roku. Wszedł w życie w dniu 16 lutego 2005 r., gdy został ratyfikowany przez 55 krajów z załącznika I, których łączna emisja CO₂ jest równa przynajmniej 55% emisji globalnej z roku 1990. Obecnie według informacji podanej na stronie UNFCCC Protokół z Kioto ratyfikowało 187 państw

Protokół jest prawnie wiążącym porozumieniem międzynarodowym, nakładającym na państwa wysoko rozwinięte (Załącznik I do Konwencji) obowiązek redukcji całkowitej emisji sześciu gazów cieplarnianych:

• dwutlenku węgla (CO₂),
• metanu (CH₄),
• podtlenku azotu (N₂O),
• fluorowanych gazów cieplarnianych:
• wodorofluorowęglowodorów – HFC,
• perfluorowęglowodorów – PFC,
• heksafluorku siarki – SF₆.

Polska, będąc Stroną Protokołu z Kioto, przyjęła zobowiązanie do zredukowania emisji gazów cieplarnianych o 6% i przyjęła rok 1988 jako rok bazowy dla zobowiązań wynikających z konwencji UNFCCC i jej Protokołu z Kioto w zakresie emisji trzech podstawowych gazów: dwutlenku węgla, metanu i podtlenku azotu oraz rok 1995 dla gazów przemysłowych z grupy HFC i PFC oraz heksafluorku siarki.

Mechanizmy Protokołu z Kioto

Protokół wprowadził kilka mechanizmów redukcji emisji. Należą do nich:

• Mechanizm Wspólnych Wdrożeń (Joint Implementation)
• Mechanizm Czystego Rozwoju (Clean Development Mechanism)
• Mechanizm Handlu Emisjami (Emission Trading)

Mechanizm Wspólnych Wdrożeń polega na inwestowaniu w nowe technologie przez kraje wysoko rozwinięte w krajach o niższych kosztach redukcji emisji. Za uzyskaną redukcję kraj inwestujący otrzyma odpowiednią ilość jednostek ERU (Emission Reduction Unit – Jednostki Redukcji Emisji).

Mechanizm Czystego Rozwoju ma zachęcić kraje rozwinięte do finansowania projektów mających na celu redukcję emisji w krajach rozwijających się, na które nie został nałożony limit emisji. Kraj inwestujący otrzymuje w zamian Certyfikat Redukcji Emisji – CER.

Handel emisjami ma za zadanie umożliwić sprzedaż i zakup pozwoleń na emisję pomiędzy krajami. Każdy kraj – strona otrzymuje określoną liczbę jednostek dopuszczalnej emisji wyrażoną w tonach CO₂, jednostki te staną się przedmiotem handlu na zasadach wolnego rynku.

Więcej informacji można znaleźć:

• Protokół z Kioto do Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu – https://www.teraz-srodowisko.pl/slownik-ochrona-srodowiska/definicja/Protokol-z-Kioto.html
• Na stronie UNFCCC– Ramowa Konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu.

Komisja Europejska poinformowała, że od 4 marca 2025 r. można składać raporty dotyczące fluorowanych gazów cieplarnianych ( F-gazów), o których mowa w art. 26 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/573.

Kto powinien złożyć sprawozdanie ?

• Producent, importer i eksporter, który w poprzednim roku kalendarzowym wyprodukował, przywiózł lub wywiózł HFC lub  więcej niż jedną tonę metryczną lub 100 ton ekwiwalentu CO₂ innych F-gazów
• Producent lub importer, któremu przydzielono kontyngenty na podstawie art. 17 ust. 4 lub któremu przekazano kontyngenty na podstawie art. 21 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/573, ale nie wprowadził żadnych ilości HFC do obrotu w poprzednim roku kalendarzowym, przedkłada tzw. oświadczenie o braku obowiązku sprawozdawczego
• Podmiot, który w poprzednim roku kalendarzowym zniszczył HFC lub więcej niż jedną tonę metryczną lub 100 ton ekwiwalentu CO₂ innych F-gazów
• Podmiot, który w poprzednim roku kalendarzowym zastosował jako substrat co najmniej 1 000 ton ekwiwalentu CO₂ F-gazów określonych w załączniku I rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/573
• Podmiot, który w poprzednim roku kalendarzowym wprowadził do obrotu co najmniej 10 ton ekwiwalentu CO₂ HFC lub co najmniej 100 ton ekwiwalentu CO₂ innych F-gazów zawartych w produktach lub urządzeniach
• Podmiot, który otrzymał jakiekolwiek ilości HFC, o których mowa w art. 16 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/573
• Producent lub importer, który wprowadził do obrotu HFC do celów produkcji inhalatorów ciśnieniowych z dozownikiem służących do podawania składników farmaceutycznych
• Podmiot, który zregenerował ilości przekraczające jedną tonę metryczną lub 100 ton ekwiwalentu CO₂ F-gazów

Kto powinien złożyć raport niezależnego audytora weryfikującego sprawozdanie do BDR ?

• Importer urządzeń, który wprowadził do obrotu fabrycznie napełnione urządzenia, o których mowa w art. 19 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/573,  zawierające co najmniej 1 000 ton ekwiwalentu CO₂ HFC, w przypadku gdy te HFC nie zostały wprowadzone do obrotu przed napełnieniem nimi urządzeń

Raport weryfikacyjny jest wymagany, w przypadku wprowadzenia do obrotu fabrycznie napełnionych urządzeń, zawierające co najmniej 10 t ekwiwalentu CO₂ HFC, jednak obowiązek jego złożenia dotyczy dopiero ilości wynoszącej co najmniej 1 000 ton ekwiwalentu CO₂ HFC.

• Podmiot, który wprowadził do obrotu w poprzednim roku kalendarzowym co najmniej 1 000 ton ekwiwalentu CO₂ HFC

Do kiedy należy złożyć sprawozdania?

Sprawozdanie za 2024 rok, należy złożyć do dnia 31 marca 2025 r. za pośrednictwem systemu Business Data Repository (BDR) – w internetowym systemie składania raportów zarządzanym przez Europejską Agencję Środowiska dostępnym pod adresem https://bdr.eionet.europa.eu/.

Raport weryfikacyjny niezależnego audytora należy złożyć do dnia 30 kwietnia 2025 r.

W celu złożenia sprawozdania, podmiot musi najpierw zarejestrować się w Portalu F-gazowym dostępnym pod adresem https://fgas-licensing.ec.europa.eu.

Więcej informacji na temat rejestracji w Portalu F-gazowym znajduje się pod poniższym linkiem:

https://climate.ec.europa.eu/eu-action/fluorinated-greenhouse-gases/f-gas-portal_en

Informacja dla podmiotów przekazujących sprawozdania do portalu BDR

W celu ułatwienia sprawozdawczości rocznej do systemu BDR prowadzonego przez Komisję Europejską, udostępniamy instrukcje i materiały pomocnicze:

Instrukcja raportowania danych dostępna jest tutaj.

Pod linkiem: FAQ – F-gazy znajduje się dokument z najczęściej zadawanymi pytaniami dotyczącymi przekazywania sprawozdań rocznych

13 III 2025

Ważna informacja dla importerów urządzeń zawierających HFC

Informujemy, że jest dostępna zaktualizowana w grudniu 2021 r. wersja opracowania przygotowanego przez KE „Wskazówki dla importerów urządzeń” (Information for importers of equipment containing fluorinated greenhouse gases on their obligations under the EU F-gas Regulation), które w wersji angielskiej można pobrać jako „Guidance Document” z Zakładki „Authorization of quota” ze strony internetowej KE:

https://ec.europa.eu/clima/eu-action/fluorinated-greenhouse-gases/f-gas-portal-hfc-licensing-system-quota-allocation-authorisation-and-reporting_pl

(21 II 2022)